KOLPOSKOPIJA U PREVENCIJI RAKA GRLIĆA MATERICE

PREDGOVOR

Jedan od najvažnijih problema u savremenoj ginekološkoj onkologiji predstavlja rana dijagnostika karcinoma grlića materice. Anatomska pristupačnost grlića materice omogućava nam da neinvazivnim metodama otkrivamo sve promjene, od začetka do maligne faze. Za lakoću kojom danas dijagnostikujemo promjene na grliću materice najzaslužniji je otac kolposkopije Hinselmann. Od prvog monookularnog kolposkopa do danas kolposkopski aparat je usavršavan bezbroj puta. Sada postoje fotokolposkopi i videokolposkopi, što omogućava znatno bolje dokumenovanj, preciznije praćenje toka bolesti i efekte liječenja.

KOLPOSKOPSKA DIJAGNOSTIKA

Učestalost i smrtnost od malignih oboljenja u svijetu je poslednjih decenija u velikom porastu, u čemu sa velikim procentom učestvuju maligni tumori ženskih genitalija, a posebno grlića materice.

Osnovni zadatak ginekologa je otkrivanje i liječenje promjena dok su još lokalizovane u nivou sluznic. Problem ginekološke onkologije ne bi trebalo da bude liječenje uznapredovalih karcinoma, nego pronalaženje atipičnih promjena na sluznici grlića materice, vagine i stidnice i njihovo liječenje.

Među najvažnije metode u otkrivanju premalignih i ranih malignih promjena na epitelu grlića materice, vagini i stidnici, spadaju kolposkopija i citologija. Kolposkopski pregled uz eksfolijativnu citodijagnostiku (PAPA test) pouzdan je u preko 95%. Te dvije metode se dopunjuju i zajedno sa biopsijom predstavljaju trijas koji nam je dovoljan da sa sigurnošću postavimo dijagnozu.

Kolposkopija i eksfolijativna citologija su metode koje posjeduju veliku prednost zato što se pregled vrši brzo, lako i jednostavno. Često štede vrijeme jer otkrivaju makroskopski nevidljive promjene i u velikom broju slučajeva izbjegavamo biopsiju. To su metode koje u ginekološkoj praksi treba da budu rutinske, moraju se upotrijebiti kod svake žene u češćim intervalima, pod uslovom da se nađu promjene koje odstupaju od normalnog, a to su rane kolposkopske i citološke atipije ili stanja bliska njima. Promjene koje svrstavamo u premaligne lezije mogu biti reverzibilne ili ireverzibilne, što znači da mogu preći u maligno stanje, ali isto tako mogu i da se povuku.

Slika koja se javlja na epitelu grlića materice je odraz procesa koji se dešavaju na njemu i u njegovoj okolini. Rijetko gdje možemo u dužem vremenskom periodu, od začetka procesa pa do njegove maligne faze, posmatrati promjene neinvazivnim metodama, kao što je to slučaj kod grlića materice.

TEHNIKA KOLPOSKOPIJE

Kolposkopski pregled počinje nježnim stavljanjem spekuluma u vaginu i fiksiranjem grlića materice u vidnom polju. Zatim se uzimaju brisevi za citološki pregled na malignitet po metodi Papanicolaou (PAPA test), sa površine grlića materice i iz cervikalnog kanala, razmazuju na predmetne pločice i odmah fiksiraju u alkoholu. Po uzimanju brisa, grlić materice može se kolposkopski posmatrati prvo nativno, a potom se premazuje 3% rastvorom sirćetne kiseline, čime postojeće promjene postaju vidljivije, pa se detaljno izvrši kompletan kolposkopski pregled vaginalne porcije i svodova vagine. Nakon toga, grlić materice se premazuje Lugolovim rastvorom, poslije čega izmjenjeni epitel ostaje neobojen ili slabo obojen.

Kod žena u generativnom periodu, ukoliko nema promjena na epitelu, grlić materice se boji kestenjasto-mrko, a sa smanjenjem hormonske stimulacije prebojenost je sve slabija. Po završenom kolposkopskom pregledu, vrši se bimanuelni (klinički) ginekološki pregled, a ukoliko je potrebno ciljana biopsija i u zavisnosti od rezultata dalji konzervativni ili operativni tretman. Važno je naglasiti da se premaligne promjene liječe kroterapijom te laserskom ili LLETZ konizacijom. Klasična konizacija hrurškim nožem je napuštena.

ABNORMALNI KOLPOSKOPSKI NALAZI

ZAKLJUČAK

U savremenoj ginekološkoj onkologiji, jedan od najvažnijih problema je rana dijagnostika karcinoma grlića materice. U ranoj dijagnostici  karcinoma grlića materice, od izvanrednog  su interesa problemi pronalaženja i utvrđivanja početnih invazivnih procesa, a takođe i dijagnoza promjena na sluznici koje mogu biti potencijalni izvor za nastanak invazivnih malignih procesa grlića materice. Kolposkopija, eksfolijativna citodijagnostika, kolpofotografija, kolpomikroskopija, histologija, histohemija, tipizacija virusa (HPV tipizacija) i druge metode, omogućavaju nalaženje, topografsku i prostornu lokalizaciju, kao i utvrđivanje suštine procesa atipičnog mijenjanja sluznice grlića materice.

Atipične promjene sluznice su djelimično potpuno reverzibilne, djelimično ostaju stacionirane, djelom ograničeno progrediraju u toku dugog perioda latencije, te se mogu smatrati kao uslovno perspektivno karcinogene.

Od obrazovanosti, obučenosti, ozbiljnosti i strpljenja ginekologa zavisi rano postavljanje dijagnoze i efikasnost liječenja, što se postiže samo redovnim sistematskim ginekološkim pregledima, koji počinju pedantnom i preciznom  vulvoskopijom i kolposkopskim pregledom vagine i grlića materice, uz obavezno uzimanje citološkog razmaza na malignitet. Ovo predstavlja najbolji, ako ne i jedini način za prevenciju i rano otkrivanje premalignih i malignih bolesti donjeg genitalnog trakta kod žena, kao i seksualno prenosivih bolesti. U liječenje premalignih promjena na grliću materice konizacija hirurškim nožem je napuštena. Savrememene metode liječenja u krioterapija te laserska i LLETZ konizacija.