Stupanjem u postmenopauzu i fiziološkim gubitkom fertilnosti nikako ne znači da žena treba  prestati sa redovnim godišnjim kontrolama ginekologa. Naprotiv, upravo je to vrijeme kada se intenzino traga za promjenama na sluznici materice i projenama u morfologiji jajnika. Neobično je važan redovni ultrazvučni i mamografsko pregled dojki.

Često zaboravljamo da život počinje začećem a ne porođajem i da smo 9 mjeseci stariji nego što nam piše u matičnim knjigama. Kao što se organi i organski sistemi ne razvijaju u isto vrijeme tako se i njihovo starenje odvija u različitim vremenskim periodima. Jajnici, kao glavne ženske endokrine žlijezde, u sebi sadrže jajne ćelije koje se oslobađaju ovulacijom. U njima dolazi do sinteze estradiola (E2), najpotentnijeg estrogenog hormona.

Odumuranje jajnih folikula u kojim se nalaze jajne ćelije  počinje još prije rođenja – već u 20-toj sedmici intrauterinog života ženskog ploda, kada ih ima najviše (6-7 miliona). Na porodu žensko novorođenče ima oko milion jajnih ćelija a djevojčica ih u periodu javljanja prve menstruacije (menarha) ima oko pola miliona. Odumiranje jajnih folikula je neprekidan proces kroz djetinjstvo, sve do menopauze. U fertilnoj dobi svega  400 folikula biva „odabrano“ da ovulira nakon čega žena promenstruira (ako ne zatrudni). U tom procesu koji se zove uvulacija dolazi do izbacijanja zrele jajne ćelije u jajovod. Žena ima otprilike oko 400 menstrualnih ciklusa, što određuju njenu fertilnu dob.

Estrogeni hormoni (grčki: estrus – spolni žar) utiču na rast i razvoj genitalnih organa, razvoj sekundarnih spolnih karakteristika i uspostavu fertilnosti. S druge strane, estrogeni hormoni preko svoji receptora utiču  na sve organske sisteme. Ne postoji niti jedna ćelija u organiznu žene koje ne posjeduje receptore za estrogene hormone. Cijelu fertilnu dob žene moduliraju njeni estrogeni hormoni, sve njene somatske i psihičke funkcije. Posebno je značajan pozitivni protektivni učinak estrogenih hormona na kardiovaskularni aparat. Zbog prisustva endogenih estrogenih hormona kardiovaskularni aparat žena je zaštićeniji od infarkta miokarda, moždanog udara i duboke venske tromboze u odnosu na mušku populaciju. To je osnovni razlog zbog čega žene u prosjeku 7-8 godina žive duže od muškaraca.

Završetak fertilnosti označen je zadnjom menstruacijom (menopauza). Kada 1 godinu žena ne menstruira onda se retrogradno postavlja dijagnoza menopauze. Ovaj proces je prije svega uslovljen gašenjem funkcije jajnika kada se zaustavi i produkcija estrogenih hormona. Na našim prostorima menopauza nastaje između 45 i 55 godine života. Prema američkim autorima period „prelaza“ zove se perimenopauza a 4 godine nakon menopauze – rana postmenopauza. Termin klimakterij više koriste evropski autori i to je period koji traje 13 godina: 7 godina prije menopauze (perimenopauza) i 6 godina nakon menopauze (potmenopauza).  Perimenopauza i rana postmenopauza (ili klimakterij) je veoma osjetljiv i zanačajan period žene jer je u 80% slučajeva obilježen dramatičnom manifestacijom nedostatka estrogenih hormona. Manifestira se: „lupanjem srca“ (palpitacije), napadima vrućine (valunge), nesanicom, depresijom, znojenjem, razdražljivosti, neurozom, poremećajem koncentracije. Liječenje se počinje već u perimenopauzi. Može se početi sa vitaminima, te laganom sedacijom anksioliticima (diazepamom). Druga linija terapije je uvođenje „fitoterapije“ – priridnih estrogena iz soje i drugih biljaka koji imaju efekt estrogena a s druge strane nemaju kancerogeni efekat na matericu i dojke. Treća linija terapije je hormonska nadomjesna terapija koja se uvodi isključivo pod kontrolom ginekologa. Neobično je važno da žena u ovom periodu redovno posjećuje ginekologa jer je tada češća pojavnost zloćudnih tomora tijela materice i jajnika za koje ne postoji skrining. Važan je godišnji ultrazvučni pregled dojki i mamografija svake treće godina.