PELVIC PAIN  

Bol je jedan od tri kardinalna simptoma ginekološko opstetričkih patoloških promjena: bol, krvarenje i vaginalni iscjedak. Bol je prisutna i kod nekih  fizioloških zbivanja u reproduktivnom sistemu kao što je ovulacija, menstruacija, trudnoća i porod.

Prema definiciji Svjetskog udruženja za istraživanje boli  International Association for the Study of Pain (IASP) bol je neugodan emocionalni i osjetni doživljaj povezan sa stvarnim ili potencijalnim oštećenjem tkiva.

Da bi se riješio problem boli i potaknuo etički pristup kod bolnih stanja, postalo je neophodno za kliničare da budu educirani o naravi boli, raznim namjenama opijata te kako poremećaj dinamike tvari utječe na bolno iskustvo .

Promjene u intenzitetu boli temeljni su pokazatelj uspješnosti zdravstvenih djelatnika u borbi protiv  većine bolesti kod kojih je bol važan simptom

Bol se dijeli prema:

• trajanju
• težini
• anatomskoj lokaciji
• uzroku 
• vremenskim značajkama (povremena i stalna).
  

Po trajanju i težini boli razlikuju se kronična i akutna bol. Bol je obično prolazna, traje samo dok su prisutni štetni podražaji ili dok se osoba ne izliječi. Međutim neka bolna stanja, kao što su hronična upala jajnika i jajovoda(adneksitis), endometriotička žarišta, postupalne priraslice, benigne i maligne neoplazme, mogu trajati godinama.   Akutna bol je obično znak  traume ( rupture – prskanja jajovoda kod  vanmaterične trudnoće, uvrtanja ciste ili tumora), a traje kratko vrijeme. Akutna bol prema   različitim definicijama može trajati i nekoliko mjeseci.

Hronična bol traje duže od perioda u kojem može doći do izlječenja. I drugi simptomi se obično pojavljuju kod kronične boli, a to su:  depresija, nesanica, gubljenje težine, poremećaj apetita, opstipacija i smanjen libido. Nažalost, kada organska patologija nije očigledna, liječnici prečesto pripisuju hroničnu bol psihološkom uzroku.

Točan opis ovakve boli bi bio idiopatska bol,  bol nepoznatog uzroka. Dokazano je da kronična bol ima štetan učinak na fizičko zdravlje, dnevne aktivnosti i psihičko zdravlje .

Bol se može podijeliti i prema anatomskoj lokaciji, po svom smještaju u tijelu, ili prema tjelesnim sustavima koji su zahvaćeni.

Prema uzroku bol možemo podijeliti na tjelesnu i psihičku.

Somatogena – tjelesna bol je bol uzrokovana tjelesnim oštećenjem,  sinonim za tjelesnu bol

Psihogena bol je uzrokovana emotivnim stanjima i po svojim je osobinama slična boli koja nastaje zbog ozljede ili oštećenje tkiva

Duševnu bol često nazivamo i patnjom. To je stanje  žalosti često vezane uz definitivni sterilitet, gubljenje  organa iz reproduktivnog sustava ,strah od mogućih metastaza ili recidiva malignih procesa.

Pelvična bol

Pelvična bol je generalno ili opšti pojam za ginekološke ali i neginekolške, uglavnom somatske uzročnike boli. To je bol koja se prepoznje kao signal nekih promjena, uglavnom na ženskim genitalnom organima. Bol može nastati i kao afektivni odgovor na neku patnju. Bolne senzacije mogu nastati radi adaptacije male zdjelice na trudnoću uglavnom kod intenzivne funkcije žutog tijela koje proizvodi progesteron – hormon zaštitnkik trudnoće, ali i radi istezanja materice i njenih ligamenata. Bolne senzacije ovakve vrste u trudnoći nisu jačeg intenziteta i lako se podnose.

Polagana bol  je karakteristična po tome što se obično opisuje kao  žarenje, i bol  koji je obično rezultat upale (periumbilikana bol – bol oko pupka kod apendiksa, sabakutni ili hronični salpingitis (upale jajovoda), ili toboovarijalni apsces (gnojna upaja jajnika i jajovoda).

Hrončna pelvična bol  je referentni termin koji se definiše kada traje više od 6 jeseci

Lokalizacija pelvične boli:

Desni donji kvadrant, ljevi donji kvadrant, suprapubčno (iznad stidne kosti) infraumbilikalno (ispod pupka), duboko u zdijelici, retrouterino (između materice i debelog crijeva) ili cervikovaginalno.

Oko 10 %  procenta pacijentica  u amblanti žali se na pelvičnu bol koja se veže sai signifikantnim  brojem urgentnih slučajeva.

Extrauterini uzroci pelvičke boli su priraslice,  pelvične inflamatorne promjene, endometrioza, ovarijalne ciste ili druge mase; ovarijalne torzije (uvrnuće jajnika), kongestaconi sindrom (sindrom navale krvi u malu zdjelicu)

Uterini uzroci su: adenomioza (unutrašnja endometrioza – endometrioza u mišićnom sloju materice), miomi, intrauterini ulošci, defekt  pelvične  uterine  potpore (spad materice), endometroza,  primarna  dismenoreja (bolna menstruacija) i cervikalna stenoza (suženje kanala grlića materice).

Bol koja je porijeklom od urinarnih kanala može poticati od: infekcija urinarnog trakta, intersticijalnog cistitisa (upala zida mokraćnog mjehura), kamenaca u mokraćnim kanalima te urethritisa (upala izvodne mokraćne cijevi).

Uslovno prihvaćeni vremenski termini za hrončnu bol – više od 6 mjeseci; subaktna 3 do 6 mjeseca, i  akutna  – manje od 3 mjeseca.

Anameza i fizikalni pregled   su vrlo vazni u determiniranju  uzroka boli

Procjena  pelvičke boli  ponekad zahtjeva  multidisciplinarni prilaz  psihologa i sociologa

Ispitivanje zdjelične boli:

Kod hronične boli treba  ispitati intezitet koji je graduiran od skali od 1 do 10 (subjektivna promjena).

Vremenski isptati  aspekti (tipična slika  kroz dan  sedmicu  mjesec cikličnost, trajanje, ekserbacija i  otpuštajuci fatori.

Anamneza za menstruacioni sindrom obuhvata: tip krvarenja, kolike kod dismenreje (bolne menstruacije) te treba ispitati korelaciju između menstruacije i  pelvičke boli.

Seksualna anameza uključujuči kontracetive, dyspareunija (bolni odnosi).

Gastrointestinalni simptomi, uključuju promjene na crijevima (zatvor ili proljev), povracanje, nadimanje .

Anamneza  prethodnih ginekoloških  kiruskih ili opstetričkih  problema uključujuči i  PID (zdjelična upalna bolest).

Psihološka anamneza uključuje i depresiju, anksiozne bolesti, seksualna  i fizička pretjeravanja, bračni odnosi, poremečaji spavanja, ili drugi stresovi.

Prilikom abdominalnog  pregleda, iskljucivo inspekcijokm, treba evidentirati deformitete, ožiljke, hernije (kile) napetosti ili bolnost trbušnog zida.

Hrončka bol je najčešče sljedica  PID nakon tretiranja  infertiliteta ili ekstrauterine trudnoće.

Patologija  gastrointestinalnog trakta posebno  patologije tankog crijeva (CHRONOVA bolest) često se bolno projecira u pelvis.

Patologija upale slijepog crijeva ne nezaobilazna u ispitavanju zdjelične boli.

Hronična bol različitog intenziteta  javlja se i nakon histerektomija  naročito aku su izvedene u malađim godinama posebno  ispod 30 godina Hronična bol je prisutna povremeno ili stalno i nakon drugih operacija na materici (miomektomije) ili na adneksima (jajniku i jajovodu)   radi skoro neizbježnih postoperativnih adehezija (priraslica).